อาณาจักรหริภุญชัย

วันนี้มาพูดคุยกันต่อ ถึงเรื่องราวอาณาจักรทางภาคเหนือ ที่สมัยมัธยมต้น เคยได้เรียนได้เรียนมา เป็นอาณาจักรที่หลายคนต้องรู้จักอย่างแน่นอน และเป็นอาณาจักรที่มีความแข็งแรงเป็นอย่างมาก นั้นคือ อาณาจักรหริภุญชัย หรือ หริภุญไชย เป็นอาณาจักรมอญ ที่ตั้งอยู่บริเวณภาคเหนือของประเทศไทยปัจจุบัน ตำนานจามเทวีวงศ์โบราณได้บันทึกไว้ว่า ฤๅษีวาสุเทพเป็นผู้สร้างเมืองหริภุญชัยขึ้นในปี พ.ศ. 1310 แล้วทูลเชิญพระนางจามเทวี ซึ่งเป็นเจ้าหญิงจากอาณาจักรละโว้ ขึ้นมาครองเมืองหริภุญชัย ในครั้งนั้นพระนางจามเทวีได้นำพระภิกษุ นักปราชญ์ และช่างศิลปะต่าง ๆ จากละโว้ขึ้นไปด้วยเป็นจำนวนมากราวหมื่นคน พระนางได้ทำนุบำรุงและก่อสร้างบ้านเมือง ทำให้เมืองหริภุญชัย (ลำพูน) นั้นเป็นแหล่งศิลปวัฒนธรรมที่เจริญรุ่งเรืองยิ่ง ต่อมาพระนางได้สร้างเขลางค์นคร (ลำปาง) ขึ้นอีกเมืองหนึ่งให้เป็นเมืองสำคัญ สมัยนั้นปรากฏมีการใช้ภาษามอญโบราณในศิลาจารึกของหริภุญชัย มีหนังสือหมานซูของจีนสมัยราชวงศ์ถัง กล่าวถึงนครหริภุญชัยไว้ว่าเป็น “อาณาจักรของสมเด็จพระราชินีนาถ” (女王國 หนี่ว์ หวัง กว๋อ) ต่อมา พ.ศ. 1824 พญามังรายมหาราชผู้สถาปนาอาณาจักรล้านนา ได้ยกกองทัพเข้ายึดเอาเมืองหริภุญชัยจากพญายีบาได้ ต่อจากนั้นอาณาจักรหริภุญชัยจึงสิ้นสุดลงหลังจากรุ่งเรืองมา 618 ปี มีพระมหากษัตริย์ครองเมือง 49 พระองค์ ปัจจุบัน โบราณสถานสำคัญของอาณาจักรหริภุญชัยคือพระธาตุหริภุญไชย ที่จังหวัดลำพูน ซึ่งเป็นบริเวณที่สันนิษฐานว่าเป็นราชธานีในสมัยนั้น และยังมีเมืองโบราณเวียงมโน ตำบลหนองตอง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ โบราณสถานที่เวียงเกาะ บ้านสองแคว อำเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ และเวียงท่ากาน ที่ตำบลบ้านกลาง ต.สันป่าตอง จังหวัดเชียงใหม่ บางหมู่บ้านของจังหวัดลำพูนนั้นพบว่า ยังมีคนพูดภาษามอญโบราณและอนุรักษ์วัฒนธรรมอาณาจักรมอญโบราณอยู่

อาณาจักรทวารวดี

มาพูดคุยกันต่อในเรื่องราวของอาณาจักรโบราณกันต่อเลยนะครับ เพื่อเป็นการไม่เสียเวลา วันนี้เราขอนำเสนอเรื่องราวของอาณาจักรหนึ่งที่ต้องบอกเลยว่าเป็นอาณาจักรที่มีความเรื่องราวของศิลปะที่งดงามที่ดีที่หนึ่งเลยก็ว่าได้ แน่นอนว่าเราจะพูดเรื่องราวของ อาณาจักรทวารวดี ทวารวดี เป็นคำภาษาสันสกฤต เกิดขึ้นครั้งแรกในปี พ.ศ. 1427 ตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12 กล่าวว่า โถโลโปตี เป็นชื่อของอาณาจักรหนึ่งตั้งอยู่ระหว่างอาณาจักรศรีเกษตร และอาณาจักรอิศานปุระ และเขาได้สรุปด้วยว่าอาณาจักรนี้เดิมตั้งอยู่ในดินแดนประเทศไทย(สยาม)ปัจจุบัน และยังสันนิษฐานคำอื่นๆที่มีสำเนียงคล้ายกันเช่น จวนโลโปติ (อังกฤษ: Tchouanlopoti) หรือ เชอโฮโปติ (อังกฤษ: Chohopoti) ว่าคืออาณาจักรทวารวดีด้วย ปัจจุบันร่องรอยเมืองโบราณ รวมทั้งศิลปะโบราณ วัตถุสถานและจารึกต่างๆในสมัยทวารวดีนี้ พบเพิ่มขึ้นอีกมากมาย และที่สำคัญได้พบกระจายอยู่ในทุกภาคของประเทศไทยโดยไม่มีหลักฐานของการแผ่อำนาจทางการเมืองจากจุดศูนย์กลางเฉกเช่นรูปแบบการปกครองแบบอาณาจักรทั่วไป เช่นภาคเหนือ : ที่จังหวัดลำพูน อำเภอสวรรคโลก อำเภอทุ่งเสลี่ยม จังหวัดสุโขทัย จังหวัดเชียงใหม่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ : พบทุกจังหวัด ในแต่ละจังหวัดพบมากกว่า 1 แห่งขึ้นไป บางจังหวัดพบว่ามีมากกว่า 7 แห่ง และมีการค้นพบมากขึ้นเรื่อยๆภาคตะวันออก : ที่จังหวัดปราจีนบุรี และ จังหวัดสระแก้ว ภาคใต้ : ที่จังหวัดปัตตานี ภาคกลาง : กระจายอยู่ตามลุ่มแม่น้ำสำคัญต่างๆ เช่น แม่น้ำเพชรบุรี แม่น้ำแม่กลอง แม่น้ำท่าจีน แม่น้ำลพบุรี แม่น้ำป่าสัก และแม่น้ำเจ้าพระยา  ต้องบอกเลยว่าเป็นอาณาจักรที่คนรุ่นใหม่ควรศึกษาไว้ สำหรับวันนี้ขอขอบคุณที่ติดตามกันนะครับ สวัสดีครับ

อาณาจักรศรีวิชัย

วันนี้เรามาพูดคุยกันต่อของเรื่องราวของอาณาจักรกันต่อนะครับ วันนี้เราไปกันที่อาณาจักรที่อยู่ทางภาคใต้เป็นอาณาจักรที่สมัยมัธยมตอนต้นได้เรืยนรู้กันกับอาณาจักรที่ต้องบอกเลยว่ามีศิลปะวัฒนธรรมที่ล้ำค่ามากที่หนึ่งในประเทศไทย เป็นอาณาจักรที่เรื่องราวมากมายที่น่าศึกษาเป็นอย่างมาก นั้นคือ อาณาจักรศรีวิชัย หรืออาณาจักรศรีโพธิ์ เกิดในปี พ.ศ. 1202 ราวพุทธศตวรรษที่ 13 ก่อตั้งโดยราชวงศ์ไศเลนทร์ ในช่วงที่อาณาจักรฟูนันล่มสลาย เป็นอาณาจักรของชาติพันธุ์มลายูโบราณ มีอาณาเขตครอบคลุมมลายู เกาะชวา เกาะสุมาตรา ช่องแคบมะละกา ช่องแคบซุนดา และบริเวณภาคใต้ของประเทศไทย พื้นที่อาณาจักรแบ่งได้สามส่วน คือส่วนคาบสมุทรมลายู เกาะสุมาตรา และหมู่เกาะชวา โดยส่วนของชวาได้แยกตัวออกไปตั้งเป็นอาณาจักรมัชปาหิต ต่อมาเมื่ออาณาจักรศรีวิชัยอ่อนแอลง อาณาจักรมัชปาหิตได้ยกทัพเข้ามาตีศรีวิชัย ได้ดินแดนสุมาตราและบางส่วนของคาบสมุทรมลายูไป และทำให้ศรีวิชัยล่มสลายไปในที่สุด ส่วนพื้นที่คาบสมุทรที่เหลือ ต่อมาเชื้อพระวงศ์จากอาณาจักรเพชรบุรี ได้เสด็จมาฟื้นฟูและตั้งเป็นอาณาจักรนครศรีธรรมราช  ส่วนเรื่องราวของการสืบหาเรื่องราวของที่ตั้งของศุนย์กลางอาณาจักรนั้นต้องบอกเลยว่ามีการถกเถียงพูดคุยกัน มีหลากหลายประเด็นจนปัจจุบันก็ยังไม่ได้รับคำตอบและยังหาข้อยุติไม่ได้เลย แต่ก็ยังมีสองแนวคิดของการศูนย์กลางของอาณาจักรศรีวิชัยอย่างเช่น คูเมืองไชยา-สุราษฎร์ธานี และที่เมืองปาเล็มบัง (สุมาตรา) ทั้งนี้เพราะมีหลักฐานเป็นจารึกชัดเจนว่า ปีพ.ศ. 1369 นี่เป็นหนึ่งเรื่องราวที่นำมาฝากในวันนี้นะครับ

อาณาจักรโคตรบูรณ์

วันนี้เรามาศึกษาเรื่องราวของอาณาจักรที่ต้องบอกเลยว่า เป็นอาณาจักรที่อยู่ทางภาคอีสานของไทยในอดีต กับ อาณาจักร โคตรบูรณ์ ซึ่งเป็นหนึ่งอาณาจักรโบราณทางภาคอีสานของประเทศไทยในช่วงพุทธศตวรรษที่ 11-15 ในระหว่างปีพุทธศักราช 1000 ถึง พุทธศักราช 1500 ที่มีตั้งอยู่ในบริเวณแม่น้ำโขงครอบคลุมในพื้นที่ทางอีสานตอนบนตั้งแต่ อุดรธานี หนองคาย  นครพนม มุกดาหาร อำนาจเจริญ ถึงอุบลราชธานี นับถือพุทธศาสนา อาณาจักรได้มีการสร้างพระเจดีย์สำคัญ คือ พระธาตุพนม มีเมืองหลวงคือ มรุกขนคร ซึ่งขึ้นใหม่ใต้เมืองท่าแขก บนฝั่งซ้ายของแม่น้ำโขง ในเรื่องราวของตำนานอุรังคธาตุกล่าวถึงเรื่องของการสร้างโบราณสถานสำคัญทางพุทธศาสนานิกายเถรวาท คือ เจดีย์พระธาตุพนมที่เมืองนครพนม ในประมาณพุทธศตวรรษที่ 13 เป็นเจดียสถานที่เก่าแก่ที่สุดในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ มีอายุกว่าพันปีมาแล้ว มหาชนเชื่อกันว่า ภายในเจดีย์มีการบรรจุพระบรมธาตุส่วนหน้าพระอุระของพระพุทธเจ้าซึ่งเรียกว่า “พระอุรังคธาตุ” ลวดลายและภาพที่สลักบนแผ่นอิฐ ประดับรอบพระธาตุเจดีย์ทั้ง 4 ด้าน เป็นลักษณะศิลปกรรมของตนเองโดยเฉพาะ เจดีย์พระธาตุพนมสร้างขึ้นโดยชุมชนที่ตั้งถิ่นฐานอยู่บริเวณ 2 ฝั่งแม่น้ำโขง เป็นปูชนียสถานที่รวมศรัทธาของพุทธศาสนิกชนบริเวณลุ่มแม่น้ำโขงและดินแดนต่างๆในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ อาณาจักรโคตรบูร เสื่อมอำนาจลงเมื่อถูกอาณาจักรล้านช้างของลาวนำโดยเจ้าฟ้างุ้ม บุกโจมตีและเกิดโรคระบาดที่ทำให้ผู้คนล้มตายเป็นจำนวนมาก เป็นอีกหนึ่งอาณาจักรโบราณของไทยที่มีเรื่องราวที่ควรน่าศึกษาเป็นอย่างมาก และเป็นอาณาจักรที่มีอารยธรรมและวัฒนธรรมในลุ่มแม่น้ำโขง ครับ